Czas na StartUp!

Prowadzisz własny biznes i potrzebujesz jednoznacznych odpowiedzi? Zapraszamy do lektury bloga i kontaktu z nami!

Wykonanie zobowiązania z należytą starannością – czyli jak?

Euro

 

Wykonując  swoje zobowiązanie, dłużnik, czyli podmiot, który powinien spełnić świadczenie (np. dostarczyć rzecz) zobowiązany jest do należytej staranności. Przykładowo w umowie sprzedaży, sprzedawca jest wierzycielem, bo może żądać zapłaty za towar, ale jest również dłużnikiem, gdyż zobowiązany jest do wydania towaru kupującemu. Z drugiej strony kupujący jest wierzycielem, gdyż może żądać wydania mu towaru, ale jednocześnie jest dłużnikiem zobowiązanym do zapłaty za towar. Każdy z nas zawierając umowę oczekuję, że dostanie w jej ramach towar, który będzie spełniał nasze wymagania i oczekiwania. Co w takim razie oznacza, że świadczenie powinno zostać spełnione z należytą starannością?

Ocena należytej staranności

Oceny należytej staranności dokonuje się w oparciu o konkretne okoliczności sprawy związane z treścią umową i zachowaniem dłużnika.  Jednak wynika ona ze zobiektywizowanej oceny  staranności dłużnika w danym rodzaju stosunków.  Innymi słowy, trzeba się zastanowić jak w przypadku konkretnej umowy zachowałby się typowy dłużnik. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd wskazujący na konieczność dokonywania oceny należytej staranności przy uwzględnieniu zasad wynikających z ogólnego doświadczenia życiowego, osiągnięć techniki i wiedzy, które należy odnieść do staranności, sumienności i zapobiegliwości przyjętej powszechnie w danej kategorii stosunków.

Należyta staranność to ogólna, przeciętna staranność wymagana w danych stosunkach. Do innego poziomu staranności będzie zobowiązany lekarz, prawnik, instruktor fitness czy sprzedawca w kiosku. Dłużnik nie jest zobowiązany do świadczenia o najwyższej jakości, chyba że odmiennie przewiduje umowa. Dopuszczalne jest doprecyzowanie w umowie na czym staranność dłużnika powinna polegać. Ułatwia to precyzyjne określenie poziomu staranności, do jakiej zobowiązany jest dłużnik w ramach konkretnej umowy.

Niezachowanie należytej staranności

Z kolei w przypadku nie zachowania ogólnie wymaganej należności przy spełnieniu świadczenia możemy mieć do czynienia z niedbalstwem po stronie dłużnika. Może ono rodzić jego odpowiedzialność za nienależyte wykonanie zobowiązania. Należy jednak zwrócić uwagę, iż możliwość przypisania dłużnikowi odpowiedzialności za niezachowanie należytej staranności uzależniona jest od wykazania, iż w konkretnych okolicznościach dłużnik rzeczywiście mógł ją zachować.  W orzecznictwie podkreśla się, że„ zastosowanie [wzorca należytej staranności – przyp. JP] w praktyce polega najpierw na dokonaniu wyboru modelu, ustalającego optymalny w danych warunkach sposób postępowania, odpowiednio skonkretyzowanego i aprobowanego społecznie, a następnie na porównaniu zachowania się dłużnika z takim wzorcem postępowania. O tym czy na tle konkretnych okoliczności można osobie zobowiązanej postawić zarzut braku należytej staranności w dopełnieniu obowiązków decyduje nie tylko niezgodność jego postępowania z modelem, lecz także uwarunkowana doświadczeniem życiowym możliwość i powinność przewidywania odpowiednich następstw zachowania. Miernik postępowania dłużnika, którego istota tkwi w zaniechaniu dołożenia staranności nie może być formułowany na poziomie obowiązków nie dających się wyegzekwować, oderwanych od doświadczeń i konkretnych okoliczności”. 

Należyta staranność profesjonalistów

Dodatkowo należy jeszcze zwrócić uwagę, iż podwyższony jest miernik należytej staranności w stosunku do osób prowadzących działalność gospodarczą jako profesjonalistów. Zobowiązani są oni do spełnienia świadczenia przy uwzględnieniu zawodowego charakteru ich działalności. Przy ocenie należytej staranności należy w tej sytuacji zwrócić szczególną uwagę na wiedzę,  doświadczenie i umiejętności praktyczne, jakie są wymagane od przedsiębiorcy podejmującego się określonej działalności. Sąd Najwyższy wskazał, iż „Należyta staranność dłużnika w zakresie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, którą określa się przy uwzględnieniu zawodowego charakteru tej działalności nie oznacza staranności wyjątkowej, lecz dostosowanej do działającej osoby, przedmiotu, jakiego działanie dotyczy oraz okoliczności w jakich działanie to następuje.”. 

W orzecznictwie wskazuje się ponadto, że „Należyta staranność dłużnika, określana przy uwzględnieniu zawodowego charakteru prowadzonej przez niego działalności gospodarczej (art. 355 § 2 KC), obejmuje także znajomość obowiązującego prawa oraz następstw z niego wynikających w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej.”.

 

Art. 355 Kodeksu cywilnego
1. Dłużnik obowiązany jest do staranności ogólnie wymaganej w stosunkach danego rodzaju (należyta staranność).

2. Należytą staranność dłużnika w zakresie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej określa się przy uwzględnieniu zawodowego charakteru tej działalności.

 

Jak wyglądają Wasze doświadczenia w tym zakresie? Wasi kontrahenci dochowują należytej staranności w zawieranych z Wami umowami?

 

Stan prawny: 14 czerwca 2015 roku

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2014 roku, poz. 121 ze zm.)

1 comment for “Wykonanie zobowiązania z należytą starannością – czyli jak?

  1. hallusforte
    16 sierpnia 2015 at 6:53 pm

    Rewelacyjnie ujęte. Nie ma co dodać. Pozdrawiam!

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *