Czas na StartUp!

Prowadzisz własny biznes i potrzebujesz jednoznacznych odpowiedzi? Zapraszamy do lektury bloga i kontaktu z nami!

Rękojmia – jak przebiega procedura zgłoszenia wady rzeczy?

caddy-161016_640

 

 

Temat rękojmi był już poruszany na naszym blogu tutaj. Skupiliśmy się wówczas przede wszystkim na tym, kiedy sprzedawca odpowiada i jakie uprawnienia przysługują kupującemu. Dzisiaj trochę więcej o tym, jak zgłosić wadę rzeczy i co powinien zrobić sprzedawca.

Ile czasu na zgłoszenie wady?

Odpowiedzialność sprzedawcy za wady rzeczy jest ograniczona czasowo. Sprzedawca odpowiada z tytułu rękojmi, jeżeli wada fizyczna zostanie stwierdzona przed upływem dwóch lat, a gdy chodzi o wady nieruchomości – przed upływem pięciu lat od dnia wydania rzeczy kupującemu. Jeżeli kupującym jest konsument a przedmiotem sprzedaży jest używana rzecz ruchoma, odpowiedzialność sprzedawcy może zostać ograniczona, nie mniej jednak niż do roku od dnia wydania rzeczy kupującemu.

Kupujący ma obowiązek zgłoszenia roszczenia o usunięcie wady lub wymianę rzeczy sprzedanej na wolną od wad w terminie 1 roku od dnia stwierdzenia wady. Warto jednak zaznaczyć, że jeżeli kupującym jest konsument, bieg tego rocznego terminu do zgłoszenia roszczenia nie może zakończyć się przed upływem wskazanego wcześniej okresu odpowiedzialności sprzedawcy z tytułu rękojmi.

Termin 1 roku obowiązuje kupującego również  przypadku, gdyby chciał skorzystać z pozostałych uprawnień, jakie przysługują mu z tytułu rękojmi – oświadczenia o odstąpieniu od umowy albo obniżeniu ceny z powodu wady rzeczy sprzedanej. Warto pamiętać, że jeżeli kupujący żądał wymiany rzeczy na wolną od wad lub usunięcia wady, bieg terminu do złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy albo obniżeniu ceny rozpoczyna się z chwilą bezskutecznego upływu terminu do wymiany rzeczy lub usunięcia wady (powinno to nastąpić w rozsądnym czasie, bez nadmiernych niedogodności dla kupującego).

Zmodyfikowany został okres odpowiedzialności sprzedawcy z tytułu rękojmi, jeżeli termin przydatności rzeczy do użycia, określony przez sprzedawcę lub producenta, kończy się po upływie dwóch lat od dnia wydania rzeczy kupującemu. W takim przypadku sprzedawca odpowiada z tytułu rękojmi za wady fizyczne tej rzeczy stwierdzone przed upływem tego terminu.

Przy sprzedaży między przedsiębiorcami kupujący traci uprawnienia z tytułu rękojmi, jeżeli nie zbadał rzeczy w czasie i w sposób przyjęty przy rzeczach tego rodzaju i nie zawiadomił niezwłocznie sprzedawcy o wadzie, a w przypadku gdy wada wyszła na jaw dopiero później – jeżeli nie zawiadomił sprzedawcy niezwłocznie po jej stwierdzeniu.

Warto również zaznaczyć, że upływ terminu do stwierdzenia wady nie powoduje utraty uprawnień z tytułu rękojmi w sytuacji, gdy sprzedawca wadę podstępnie zataił. Będzie to miało miejsce, gdy sprzedawca umyślnie podejmuje pewne działania, które mają na celu utrudnienie wykrycia wady przez kupującego. Podstępne zatajenie wady może polegać na ukryciu lub zamaskowaniu wady czy też braku poinformowania kupującego o wadzie mimo posiadania wiedzy w tym zakresie przez sprzedawcę.

Dostarczenie sprzedawcy rzeczy wadliwej

Wykonując uprawnienia z tytułu rękojmi kupujący jest zobowiązany do dostarczenia rzeczy wadliwej do miejsca, które zostało wskazane w umowie sprzedaży. W przypadku braku takiego oznaczenia, rzecz wadliwą należy dostarczyć do miejsca, w którym została wydana kupującemu (najczęściej będzie to po prostu sklep, w którym kupujący dokonał zakupu). Koszty dostarczenia rzeczy obciążają sprzedawcę.

Może się zdarzyć, że ze względu na rodzaj rzeczy lub sposób jej zamontowania (np. płytki na ścianie) dostarczenie towaru nie będzie możliwe albo będzie powodowało dla kupującego nadmierne trudności. W takim przypadku kupujący zobowiązany jest udostępnić rzecz sprzedawcy w miejscu, w którym rzecz się znajduje.

Regulacje te stosuje się również w przypadku, gdy kupujący zwraca rzecz w przypadku odstąpienia od umowy lub żąda wymiany na wolną od wad.

Modyfikacja odpowiedzialności z tytułu rękojmi

Przepisy dotyczące rękojmi przewidują możliwość ich modyfikacji przez strony w zawieranej umowie. W związku z tym uprawnienia z tytułu rękojmi mogą zostać rozszerzone (kupującemu mogą przysługiwać dodatkowe roszczenia, sprzedawca może odpowiadać za wady również wtedy, gdy wada nie tkwiła uprzednio w rzeczy itp.), ograniczone (np. zawarcie szczegółowej procedury, której niedochowanie może powodować utratę roszczeń) lub nawet całkowicie wyłączone. Należy jednak od razu zaznaczyć, iż ograniczenie lub wyłączenie odpowiedzialności z tytułu rękojmi względem konsumenta jest dopuszczalne tylko w przypadkach określonych w przepisach szczególnych (o tym, kim jest konsument możecie przeczytać tutaj).

Przy modyfikacji odpowiedzialności polegającej na jej ograniczeniu lub wyłączeniu należy również wskazać, iż będzie ona bezskuteczna, jeżeli sprzedawca podstępnie zataił wadę przed kupującym.

Brak odpowiedzialności

Sprzedawca nie odpowiada za wszelkie możliwe wady, które posiada dana rzecz. Warto zaznaczyć, iż w przypadku, gdy kupujący wie o wadzie w chwili zawarcia umowy, to sprzedawca jest w tym zakresie zwolniony z odpowiedzialności z tytułu rękojmi.

Przykład:

Jan Kowalski kupił pralkę, w której opisie zaznaczono, że nie działa funkcja prania bez zgnieceń. Po jej przetestowaniu i ustaleniu, że funkcja ta faktycznie nie działa, wystąpił do sprzedawcy z roszczeniem z tytułu rękojmi o wymianę pralki na nową, wolną od wad. Czy sprzedawca jest zobowiązany uwzględnić taką reklamację?

Nie, gdyż kupujący został uprzedzony, że funkcja ta w nabywanym urządzeniu nie działa, ale mimo to zdecydował się na jej zakup.

 

Domniemanie istnienia wady

Sprzedawca, zgodnie z zasadami ogólnymi, odpowiada wyłącznie za takie wady, które istniały w chwili przejścia niebezpieczeństwa na kupującego (mówiąc w pewnym uproszczeniu – wada lub jej przyczyna muszą istnieć w chwili wydania rzeczy kupującemu). Z tego powodu rękojmia nie obejmuje przykładowo wad mechanicznych, które powstały w trakcie korzystania z rzeczy.

Kto powinien wobec tego wykazać, że zaistniała wada obciąża sprzedawcę i kupującemu przysługują z tego tytułu określone roszczenia? Prawo cywilne przewiduje, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. W związku z tym, co do zasady to kupujący musi wykazać, że wada rzeczy lub jej przyczyna istniały już w chwili przejścia niebezpieczeństwa, a tym samym kupującemu przysługują roszczenia z rękojmi.

Wykazywanie tych okoliczności może powodować pewne trudności. Z tego powodu ustawodawca wskazał, że jeżeli kupującym jest konsument, a wada fizyczna została stwierdzona przed upływem roku od dnia wydania rzeczy sprzedanej, domniemywa się, że wada lub jej przyczyna istniała w chwili przejścia niebezpieczeństwa na kupującego.

Oczywiście, istnienie domniemania istnienia wady we wskazanym powyżej przypadku nie powoduje, że sprzedawca zawsze będzie musiał uwzględnić reklamację. Odmowa będzie możliwa, ale wyłącznie pod warunkiem, że sprzedawca wykaże, że wada lub jej przyczyna powstały po przejściu niebezpieczeństwa na kupującego.

Co po upływie roku? Konsument traktowany jest jak każdy inny kupujący, co oznacza, że w przypadku ujawnienia się wady będzie on zobowiązany do wykazania, że istniała już (lub jej przyczyna) w chwili przejścia niebezpieczeństwa na kupującego.

 

Termin rozpatrzenia reklamacji

Przepisy przewidują, że jeżeli kupujący, który jest konsumentem zażądał wymiany rzeczy lub usunięcia wady albo złożył oświadczenie o obniżeniu ceny, określając kwotę, o którą cena ma być obniżona, to sprzedawca jest zobowiązany rozpatrzyć to żądanie w terminie 14 dni od jego zgłoszenia. Przekroczenie tego terminu powoduje, że automatycznie przyjmuje się, że sprzedawca uznał roszczenia za uzasadnione.

Istotne jest również, iż termin  na rozpatrzenie reklamacji nie może być modyfikowany przez sprzedawcę ani uzależniany od jakichś okoliczności (np. zbadania towaru przez rzeczoznawcę). Postanowienia takie mogą zostać uznane za klauzule niedozwolone.

Termin 14 dni na rozpatrzenie reklamacji nie dotyczy sytuacji, w której kupującym jest podmiot inny niż konsument (np. przedsiębiorca). W tym przypadku ustawa nie zawiera terminów, które wiązałyby strony, co powoduje dowolność w kształtowaniu stosunku umownego.

Stan prawny: 7 października 2015 r.

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 roku Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 121)

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *