Czas na StartUp!

Prowadzisz własny biznes i potrzebujesz jednoznacznych odpowiedzi? Zapraszamy do lektury bloga i kontaktu z nami!

Kara umowna – czyli jak się zabezpieczyć w umowie

conversation-545621_1280

Nawiązując z kontrahentem współpracę bardzo często wydaje nam się, że wszystko będzie przebiegało po naszej myśli skoro nie ma problemów z dogadywaniem się na początku relacji. Zastanawiamy się wtedy, czy w ogóle jest sens zawierać umowę pisemną. Jak już, to może raczej jakąś lakoniczną, żeby kontrahent nie pomyślał, że mu nie ufamy. Nic bardziej błędnego! Niestety, ale życie pokazuje, że w trakcie wykonywania umowy dochodzi do różnej jej interpretacji i sporów na tym tle. Dlatego nie czekajmy aż pojawią się problemy i zabezpieczmy swoje interesy już na początku współpracy, podpisując dobrze skonstruowaną umowę. Warto również zadbać o zabezpieczenie wykonania poszczególnych obowiązków przez kontrahenta wprowadzając instytucję kary umownej.

 

Kiedy można zastrzec karę umowną?

Kara umowna może być zastrzeżona jedynie w odniesieniu do niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązań niepieniężnych. Mogą to być różnego rodzaju świadczenia niemajątkowe (np. wykonanie danej usługi, zachowanie poufności) oraz świadczenia majątkowe (np. zobowiązanie do zawarcia umowy przyrzeczonej), a także skorzystanie z uprawnienia kształtującego (np. wypowiedzenie umowy).

Niedopuszczalne jest zastrzeganie kary umownej w odniesieniu do świadczeń pieniężnych. Przykładem takiej kary umownej mogłoby być ustalenie, że kontrahent zapłaci karę umowną za opóźnienie w zapłacie wynagrodzenia.

 

Jak oznaczyć wysokość kary umownej?

Kara umowna powinna być zastrzeżona w pieniądzu. Nie oznacza to jednak konieczności podania wprost jej wysokości. Możliwe jest określenie kryteriów pozwalających na ustalenie jej wysokości. Można to zrobić np. poprzez określenie procentu wartości całego lub części świadczenia albo w odniesieniu do ilości dni zwłoki w wykonaniu świadczenia.

 

Czy roszczenie o zapłatę kary umownej uwarunkowane jest powstaniem szkody?

Istnieją dwa, sprzeczne, stanowiska dotyczące konieczności istnienia szkody przy żądaniu zapłaty kary umownej.

Zgodnie z pierwszym poglądem, wystąpienie szkody nie jest konieczne do dochodzenia roszczenia o zapłatę kary umownej. Wynika to z tego, że kara umowna jest surogatem odszkodowania. Ma zniwelować wszystkie negatywne zjawiska dla wierzyciela w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania przez dłużnika, w tym również te, które trudne udowodnić (np. utrata zaufania kontrahentów).

Drugie stanowisko zakłada, iż kara umowna stanowi formę naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego. Tym samym przesłanką warunkującą jej wymagalność jest istnienie szkody.

Warto jednak pamiętać, iż jeżeli chcielibyśmy dochodzić odszkodowania przewyższającego wysokość kary umownej, stosowna klauzula powinna znaleźć się w umowie. Brak zastrzeżenia w postanowieniu dotyczącym kary umownej możliwości dochodzenia odszkodowania w wysokości wyższej niż zastrzeżona kara umowna wyłącza taką możliwość, mimo iż faktycznie poniesiona szkoda będzie wyższa niż uzyskana kara umowna.

 

Kiedy można miarkować karę umowną?

Dłużnik może żądać zmniejszenia wysokości kary umownej, jeżeli zobowiązanie zostało wykonane w znacznej części lub gdy kara umowna jest rażąco wygórowana. Istotne jest, że możliwość miarkowania kary umownej nie jest wyłączona pomiędzy podmiotami gospodarczymi.

Przyjmuje się, że do zastosowania miarkowania kary umownej konieczne jest podniesienie zarzutu przez dłużnika w tym kierunku. Jednak w orzecznictwie wyrażono również pogląd, iż wniosek o oddalenie powództwa w zakresie kary umownej zawiera w sobie wniosek o zmniejszenie kary umownej.

Przykłady klauzul kary umownej

Przykład 1:

1. Strony zgodnie postanawiają, iż w przypadku naruszenia obowiązku zachowania w poufności wynikającego z postanowień Umowy Strona, której prawa zostały naruszone w wyniku ujawnienia informacji poufnych ma prawo żądać od Strony, która dopuściła się takiego naruszenia kary umownej w wysokości 10.000,00 (dziesięć tysięcy złotych) PLN za każde udokumentowane naruszenie. Zapłata kary umownej nie wyklucza prawa Strony do żądania odszkodowania przewyższającego karę umowną na zasadach ogólnych.

2. Kara umowna będzie płatna w terminie 14 dni od daty otrzymania pisemnego wezwania do zapłaty od Strony uprawnionej do żądania kary umownej.

Przykład 2:

1. Strony postanawiają, że w przypadku opóźnienia w wykonaniu dzieła Zamawiającemu przysługuje kara umowna w wysokości _________% wartości Dzieła określonego w § _______ Umowy za każdy dzień opóźnienia.

2. Zapłata kary umownej nie wyklucza prawa Strony do żądania odszkodowania przewyższającego karę umowną na zasadach ogólnych.

2 comments for “Kara umowna – czyli jak się zabezpieczyć w umowie

  1. Magda
    12 maja 2017 at 12:35 pm

    nie wszyscy – to fakt – traktują fair kary umowne. niektórzy wrzucaja je jako straszak, powinno to być podciągnięte pod klauzule niedozwolone… dla przykładu: http://www.eporady24.pl/wygorowana_kara_umowna,pytania,4,47,11739.html nie wiem czy to ta sama firma ale w mieście mojej siostry działa taki „sprytny” dostawca. traci klientów i renomę, nie wiem do czego to ma prowadzić..

    • 15 maja 2017 at 10:33 am

      W przypadku relacji przedsiębiorca – przedsiębiorca (jak w problemie, do którego się Pani odwołuje w linku) nie występują klauzule niedozwolone. Instytucja ta ma chronić jedynie konsumentów. W celu ustalenia racjonalnych możliwości działania i obrony przed firmą wyłudzającą opłaty konieczna jest każdorazowa analiza umowy i okoliczności towarzyszących jej zawarciu (jakie informacje były przekazywane, w jaki sposób itp.).

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *