Czas na StartUp!

Prowadzisz własny biznes i potrzebujesz jednoznacznych odpowiedzi? Zapraszamy do lektury bloga i kontaktu z nami!

Jak długo jeszcze, czyli rzecz o przedawnieniu roszczeń

Upływ terminu przedawnienia powoduje sytuację, w której choć teoretycznie zobowiązani jesteśmy do zwrotu długu, zapłacenia rachunku, oddania pożyczki, to jednak możemy skutecznie i zgodnie z prawem takiej powinności nie spełnić. Podnosząc zarzut przedawnienia uwalniamy się niejako ze zobowiązania, odzyskujemy czyste konto i… możemy spać spokojnie. Jak to więc dokładnie jest z tym przedawnieniem?

Główne zasady dotyczące przedawnienia roszczeń uregulowane są w kodeksie cywilnym. Tam też wskazane zostały terminy przedawnienia. Pamiętać jednak należy, że zasady te znajdują zastosowanie w sytuacji, gdy przepisy szczególne (np. dotyczące konkretnych umów czy instytucji) nie przewidują inaczej. Ponadto, termin przedawnienia uzależniony jest od podstawy z jaką wiąże się nasze roszczenie, czyli inaczej mówiąc od umowy z której wynika. Ale od początku.


Zarzut czyli co

Przedawnienie roszczeń, aby było skuteczne musi zostać podniesione przez dłużnika. W praktyce oznacza to konieczność złożenia stosownego oświadczenia, w którym dłużnik wskaże, że korzysta z zarzutu przedawnienia. Sąd, ani tym bardziej wierzyciel nie mają obowiązku sami ustalać, czy roszczenie jest przedawnione, czy jeszcze nie. Jeśli sam zainteresowany nie powoła się na upływ terminu przedawnienia, roszczenie zostanie uwzględnione, a wyrok wtedy zapadły będzie wyrokiem prawidłowym.


Co do zasady

Zasadą jest, że jeśli nie ma żadnych innych uregulowań ustawowych, to roszczenia przedawniają się po upływie lat 10 od dnia ich wymagalności. W przypadku świadczeń okresowych (np. rachunków za prąd czy Internet) oraz świadczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej (np. zapłaty za wykonane usługi pomiędzy przedsiębiorcami), czy roszczeń ze stosunku pracy termin przedawnienia wynosi 3 lata.


Odsetki

Nierzadko, oprócz przedawnienia roszczenia głównego nie mniej istotnym jest zagadnienie przedawnienia odsetek z tym roszczeniem związanych. Co do zasady odsetki przedawniają się najpóźniej z chwilą przedawnienia się roszczenia głównego, nawet jeżeli okres ich przedawnienia jeszcze nie upłynął. Zasada ta ma jednak zastosowanie tylko w sytuacji przedawnienia się roszczenia głównego, a nie np. jego spełnienia, czy wygaśnięcia. Wtedy bowiem odsetki przedawniają się tak jak to zostało wskazane w jednym z orzeczeń, gdzie Sąd Najwyższy przesądził, iż odsetki przedawniają się jak świadczenie okresowe – czyli z upływem lat 3 (III CZP 42/04).


Przepisy szczególne, ZUSy i podatki

Zanim wpadniemy w niepokój, że zapomnieliśmy o wierzytelności i nie możemy jej skutecznie dochodzić, albo też rozpoczniemy świętowanie, że nasz dług się przedawnił i nikt już nic nam nie zabierze warto sprawdzić, czy nasze roszczenie nie jest uregulowana przez przepisy szczególne. Istotne znaczenie może tu mieć np. art. 554 k.c., zgodnie z którym roszczenia z tytułu sprzedaży dokonanej w zakresie działalności przedsiębiorstwa sprzedawcy przedawniają się z upływem lat dwóch, czy też sytuacja, gdy zobowiązanie zasądzone jest prawomocnym wyrokiem sądowym – tu bowiem termin przedawnienia wynosi lat 10.

W przypadku należności wobec ZUS warto pamiętać, że składki wymagalne po 1 stycznia 2012 roku przedawniają się z upływem lat 5. Dla wcześniejszych okres przedawnienia wynosi lat 10.

Co do podatków istotnym jest, że zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem lat 5, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.


Zrzeczenie się zarzutu przedawnienia

Możliwe jest zrzeczenie się korzystania z zarzutu przedawnienia – dłużnik oświadcza, że z przedawnienia nie będzie korzystał i zrzeka się możliwości skutecznego podniesienia danego zarzutu. Pamiętać jednak należy, że skuteczne zrzeczenie się zarzutu przedawnienia możliwe jest dopiero wtedy, gdy dane roszczenie jest już roszczeniem wymagalnym. W przeciwnym razie bowiem wszelkie oświadczenia są przedwczesne, a samo takie zrzeczenie jest po prostu nieważne.


Przerwanie biegu przedawnienia

Możliwe jest, że w czasie biegu terminu przedawnienia stanie się coś, co przerwie ten bieg i spowoduje konieczność liczenia terminów od początku. Zgodnie z art. 123 k.c. przedawnienie przerywa się „przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia, przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje; przez wszczęcie mediacji“. Dopóki trwa takie postępowanie termin przedawnienia nie biegnie, gdy zaś się zakończy – termin rozpoczyna swój bieg od początku.

1 comment for “Jak długo jeszcze, czyli rzecz o przedawnieniu roszczeń

  1. Maria z Brzeska
    4 maja 2015 at 2:36 pm

    Bardzo pomocny artykuł. Rzetelne i klarownie podane informacje. Polecam wszystkim zainteresowanym tę stronę. Na pewno nie będziecie żałować.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *