Czas na StartUp!

Prowadzisz własny biznes i potrzebujesz jednoznacznych odpowiedzi? Zapraszamy do lektury bloga i kontaktu z nami!

Co powinieneś wiedzieć o klauzulach niedozwolonych?

document-428331_1280

Czym jest klauzula niedozwolona?

Prowadząc działalność gospodarczą przedsiębiorcy posługują się często regulaminami lub wzorcami umownymi. Wynika to z powszechności zawierania umów i konieczności standaryzowania ich warunków. Ich treść rzadko podlega negocjacjom – kontrahent chcąc zawrzeć umowę musi po prostu zaakceptować jej treść. Szczególna sytuacja pojawia się w przypadku, gdy kontrahentem jest konsument. Postanowienia, które nie były z nim uzgodnione indywidualnie, a kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami prowadząc do rażącego naruszenia interesów konsumenta, nie będą go wiązały.

Klauzulą niedozwoloną co do zasady nie będzie postanowienie umowy, które określa główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie. Podstawą związania konsumenta takim postanowieniem jest jednak wymóg sformułowania go w sposób jednoznaczny.

 

Co z resztą umowy?

W przypadku uznania danego postanowienia umowy za klauzulę niedozwoloną (abuzywną) przestaje ona obowiązywać w relacjach między konsumentem a przedsiębiorcą. W pozostałym zakresie umowa jest w dalszej części wiążąca dla stron.

 

Jak ocenić dane postanowienie?

Sprawdzając, czy postanowienie zawarte we wzorcu umowy może naruszać prawa i obowiązki konsumentów prowadząc do rażącego naruszenia ich interesów (czyli stanowi klauzulę niedozwoloną) należy zwrócić uwagę na parę kwestii. Oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy. Należy wziąć pod uwagę jej treść, okoliczności zawarcia oraz uwzględniając umowy pozostające w związku z umową obejmującą postanowienie będące przedmiotem oceny (np. umowy wykonawcze).

 

Kto ma wykazać brak indywidualnego uzgodnienia postanowienia?

Jeżeli zachodzi wątpliwość, czy dane postanowienie wzorca stanowi klauzulę niedozwoloną w pierwszej kolejności weryfikuje się, czy było ono uzgadniane indywidualnie z konsumentem. Innymi słowy, sprawdza się, czy konsument miał rzeczywisty wpływ na brzmienie postanowień. Wykazanie tego spoczywa na przedsiębiorcy, który będzie się na tą okoliczność powoływał. Musi on udowodnić, że między stronami toczyły się w tym zakresie wyrównane negocjacje.

 

Czy badana jest każda umowa zawarta z konsumentem?

Możliwa jest  sytuacja, kiedy ocenia będzie podlegała konkretna umowa. Będzie to miało miejsce w przypadku zaistnienia sporu między konsumentem a przedsiębiorcą – w razie podniesienia takiego zarzutu, sąd rozpoznający sprawę dokona indywidualnej weryfikacji umowy.

Inaczej  wygląda sytuacja w postępowaniu o uznanie postanowień danego wzorca umowy za niedozwolony. Sąd wtedy nie bada każdej umowy zawartej z konsumentami. Ocenie podlega stosowany wzorzec umowny. Na tej podstawie sąd rozważa, w jaki sposób dane postanowienia mogą mieć wpływ na prawa i obowiązki konsumentów oraz czy nie kształtują ich w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami. Postępowanie takie może być wszczęte przez potencjalnych kontrahentów – konsumentów, którzy mogliby zawrzeć z przedsiębiorcą umowę o treści zgodnej ze wzorem umownym.

Zweryfikuj swoje regulaminy i wzorce umowne. Czy jest tam coś co budzi Twój niepokój lub wątpliwości? Już wkrótce na blogu przykłady klauzul niedozwolonych stosowanych we wzorcach. Zapraszam!

8 comments for “Co powinieneś wiedzieć o klauzulach niedozwolonych?

  1. 19 maja 2015 at 8:01 am

    Dobrze wiedzieć, że jest taki blog jak Wasz i że można tu szukać ciekawych porad :)

  2. 19 maja 2015 at 1:39 pm

    Witam, Dziękuję za ciekawy artykuł. Chciałabym się Was zapytać, jak klauzule niedozwolone ( i -jak zrozumiałam – fakt, że nie obowiązują klienta-konsumenta, który nie prowadził w ich sprawie negocjacji) mają się do konieczności zaakceptowania warunków umowy. Zazwyczaj przy zawieraniu umowy (sprzedaży chociażby), należy zaznaczyć, że umowę się przeczytało i się ją akceptuje. Co się dzieje, jeśli będzie ona zawierała niedozwoloną klauzulę, której jako klient nie wychwycę?
    Dziękuję za odpowiedź i pozdrawiam,
    Iza R.

    • 21 maja 2015 at 8:17 am

      Konsument może zwrócić się do sądu o weryfikację danej umowy, która stanowiła wzorzec umowny – jest to tzw. kontrola konkretna. W takiej sprawie sąd bada, czy wskazane przez konsumenta postanowienie umowne nie było z nim ustalone indywidualnie i czy rażąco narusza jego interesy.

  3. 19 maja 2015 at 3:34 pm

    Na co dzień pracuję przy umowach z obszaru B2B i często mam do czynienia z omawianym tematem. Bardzo ciekawy i rzeczowy post :)

  4. Katarzyna
    1 lutego 2017 at 7:57 am

    Witam,
    z wielkim zainteresowaniem rzuciłam się doczytania wpisu o klauzulach niedozwolonych przy temacie „StartUp”. Wpis mnie niestety rozczarował. Rozumiem że na wstępie opisuje Pani zasadę powoływania się na taką klauzulę i czy reszta umowy może być dalej wiążąca. Brakuje mi jednak przykładów klauzul niedozwolonych. Np. w umowach, w których może dojść do naruszenia praw autorskich materialnych i niematerialnych, co przy StartUp’ach to chyba często występujący problem. Czy mogłaby Pani nieco poszerzyć swój wpis. Choćby podać przykłady obszarów w umowie, gdzie takie klauzule mogą się pojawić lub też najczęściej występujące w umowach gdzie fundacja, która ma wspierać rozwój StartUpu czasem ewidentnie ma ochotę zarobić na naliczonych karach, powołując się na krzywdzące zapisy w umowie.
    Pozdrawiam, Katarzyna

  5. confused
    5 marca 2017 at 5:20 am

    Witam, mam pytanie odnośnie umowy pośrednictwa w najmie nieruchomości. W umowie pośrednictwa znalazłem klauzulę niedozwoloną na którą powołuje się pośrednik celem uzyskania połowy wynagrodzenia za podpisanie umowy przedwstępnej najmu (do umowy właściwej nigdy nie doszło) – http://decyzje.uokik.gov.pl/nd_wz_um.nsf

    Numer wpisu: 6065
    Data wyroku: 2015-04-23
    Jolanta Kwiatkowska Lux Nieruchomości z siedzibą w Gdańsku
    „Połowę kwoty prowizji w formie zadatku najpóźniej w dniu zawarcia umowy przedwstępnej”.

    Czy jeśli w momencie podpisywania umowy nie byłem w świetle prawa przedsiębiorcą (brak wpisu do ceidg), ale jednak lokal miał być wynajęty jako lokal użytkowy celem założenia działalności to czy w świetle prawa klauzula mnie obowiązuje jako konsumenta czy już nie jako „przyszłego” przedsiębiorcę?

    u mnie w umowie brzmi to tak: „w przypadku zawarcia umowy przedwstępnej lub umowy zobowiązującej , to w dniu podpisania takiej umowy powstaje po stronie pośrednika wymagane roszczenie o zapłatę połowy wynagrodzenia, roszczenie zaś co do pozostałej połowy staje się wymagalne w dniu zawarcia umowy przyrzeczonej bez konieczności dodatkowego wzywania do zapłaty”

    czy ta klauzula jest zbieżna z tą niedozwoloną? jak się bronić?

    • 5 marca 2017 at 8:43 am

      Dla oceny konkretnej klauzuli konieczna jest często analiza całej umowy z uwagi na fakt, iż wykładnia odbywa się z uwzględnieniem zamiaru stron i celu umowy. Z tego powodu nie można się opierać wyłącznie na literalnym brzmieniu postanowień umownych.

      Zgodnie z art 22(1) k.c. za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. Przepis nie zawiera obostrzenia, że czynność prawna powinna być niezwiązana z zarejestrowaną działalnością. Z tego względu wydaje się, że należałoby przyjąć, iż w opisanej sytuacji nie będzie Pana można uznać za konsumenta – ostateczna ocena zależy jednak również od okoliczności towarzyszących zawieraniu umowy, np. czy drugiej stronie było wiadome, że chce Pan wynając lokal na potrzeby prowadzonej działalności itp.

      W razie dodatkowych pytań, zapraszam do kontaktu indywidualnego – dane kontaktowe w zakładce Kontakt.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *