Czas na StartUp!

Prowadzisz własny biznes i potrzebujesz jednoznacznych odpowiedzi? Zapraszamy do lektury bloga i kontaktu z nami!

Bo przedsiębiorca powinien poinformować konsumenta… Cz. 1 – umowy tradycyjne

Prawo, zarówno europejskie jak i polskie, zmierza do coraz szerszego objęcia ochroną konsumentów, którzy często bywają nieporadni w relacjach z przedsiębiorcami. Efektem tego jest m.in. ustawa z dnia 30 maja 2014 roku o prawach konsumenta, która weszła w życie pod koniec ubiegłego roku. W tym wpisie poruszone zostały obowiązki wynikające dla przedsiębiorców zawierających z konsumentami umowy tradycyjne, czyli umowy określone w ustawie jako inne niż zawierane poza lokalem przedsiębiorstwa i na odległość.

Dlaczego?

Zmiany w prawie i kierunek tych zmian wynika z częstego wykorzystywania przez przedsiębiorców ich „silniejszej” pozycji w relacjach z konsumentami. Pozycja ta jest wynikiem tego, że przedsiębiorcy posiadają szerszy zakres wiedzy na temat okoliczności związanych z zawieraniem umowy i zajmują się daną działalnością profesjonalnie. Z tego względu konsument niejednokrotnie w takiej sytuacji nie może w żaden sposób wpłynąć na treść zawieranej umowy, która często jest dla niego krzywdząca.

Skutek?

Efektem zmian legislacyjnych jest nałożenie licznych obowiązków informacyjnych na przedsiębiorców, co ma zapewnić zabezpieczenie interesów konsumentów. Obowiązki te ciążą na wszystkich przedsiębiorcach, chyba że stosowanie ustawy o prawach konsumenta zostało wyłączone na podstawie art. 3 lub art. 4. Wyłączenia te zostaną omówione w osobnym wpisie, a teraz jedynie brzmienie przepisów:

Art. 3

  1. Przepisów ustawy nie stosuje się do umów:

1) dotyczących usług socjalnych, mieszkań socjalnych, opieki nad dziećmi, wsparcia dla rodzin i osób znajdujących się stale lub czasowo w potrzebie, w tym opieki długoterminowej;

2) dotyczących gier hazardowych;

3) zawieranych z przedsiębiorcą dokonującym częstych i regularnych objazdów, podczas których przedsiębiorca dostarcza środki spożywcze, napoje i inne artykuły, przeznaczone do bieżącego spożycia w gospodarstwach domowych, do miejsca zamieszkania, pobytu lub pracy konsumenta;

4) dotyczących przewozu osób, z wyjątkiem art. 10 i art. 17;

5) zawieranych za pomocą automatów sprzedających lub zautomatyzowanych punktów sprzedaży;

6) zawieranych z dostawcą usług, o którym mowa w art. 2 pkt 27 lit. a ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. – Prawo telekomunikacyjne (Dz.U. z 2014 r. poz. 243 i 827) za pomocą aparatu publicznego w celu skorzystania z takiego aparatu lub zawieranych w celu wykonania jednorazowego połączenia telefonicznego, internetowego lub faksowego przez konsumenta;

7) dotyczących usług zdrowotnych świadczonych przez pracowników służby zdrowia pacjentom w celu oceny, utrzymania lub poprawy ich stanu zdrowia, łącznie z przepisywaniem, wydawaniem i udostępnianiem produktów leczniczych oraz wyrobów medycznych, bez względu na to, czy są one oferowane za pośrednictwem placówek opieki zdrowotnej;

8) o imprezę turystyczną, o których mowa w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych (Dz.U. z 2014 r. poz. 196);

9) o których mowa w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o timeshare (Dz.U. Nr 230, poz. 1370);

10) zawieranych poza lokalem przedsiębiorstwa, jeżeli konsument jest zobowiązany do zapłaty kwoty nieprzekraczającej pięćdziesięciu złotych.

  1. Przepisów ustawy nie stosuje się do sprzedaży dokonywanej w postępowaniu egzekucyjnym oraz postępowaniu upadłościowym w związku z likwidacją masy upadłości.

Art. 4

  1. Przepisów ustawy nie stosuje się do umów dotyczących ustanawiania, nabywania i przenoszenia własności nieruchomości lub innych praw do nieruchomości oraz do umów dotyczących najmu pomieszczeń do celów mieszkalnych, z wyjątkiem przepisów rozdziału 2, które stosuje się, jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej.
  2. Przepisów ustawy nie stosuje się do umów dotyczących usług finansowych, w szczególności takich jak: czynności bankowe, umowy kredytu konsumenckiego, czynności ubezpieczeniowe, umowy uczestnictwa w funduszu inwestycyjnym otwartym, specjalistycznym funduszu inwestycyjnym otwartym, funduszu inwestycyjnym zamkniętym, specjalistycznym funduszu inwestycyjnym zamkniętym i funduszu inwestycyjnym mieszanym, usługi płatnicze – z wyjątkiem umów dotyczących usług finansowych zawieranych na odległość, do których stosuje się przepisy rozdziałów 1 i 5.

I w końcu, o czym trzeba poinformować?

Zakres obowiązku informacyjnego przy tradycyjnej umowie (a więc niezawieranej na odległość czy poza lokalem przedsiębiorstwa) określa art. 8 ustawy o prawach konsumenta, który wskazuje na następujące dane:

- główne cechy świadczenia. Przedsiębiorca powinien określić wyraźnie na czym polega jego świadczenie (przeniesienie własności rzeczy, oddanie rzeczy do korzystania, wykonanie usługi) oraz wskazać jego cechy.

Cechami świadczenia w przypadku ruchomości, które należy podać mogą być np. data przydatności do spożycia, model, producent, rok produkcji, materiał, z którego rzecz jest wykonana, parametry rzeczy (wymiary, parametry techniczne).

Jeżeli przedmiotem świadczenia byłaby nieruchomość należy podać miejsce jej położenia i określić księgę wieczystą, a także powierzchnię, rodzaj działki (budowlana/ rolna), sposób zagospodarowania, dostępność do infrastruktury i drogi publicznej.

W przypadku umów dotyczących usług warto wskazać m.in. technologie wykorzystywane do wykonania usługi.

- sposób porozumiewania się z konsumentem. Przykładowo: drogą pocztową, telefoniczną, poczty elektronicznej, faxem.

- dane identyfikujące przedsiębiorcę. Przepisy wskazują na minimalny zakres danych dotyczących danego przedsiębiorcy. Należy podać firmę, pod jaką przedsiębiorca działa, organ, który zarejestrował prowadzoną działalność gospodarczą, numer wpisu w rejestrze przedsiębiorców (KRS) (w odniesieniu do osób fizycznych należy podać informacje o wpisie do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej –  CEIDG), numer identyfikacji podatkowej (NIP), adres, pod którym przedsiębiorca prowadzi przedsiębiorstwo i numer telefonu do tego przedsiębiorstwa. Jakkolwiek nie są wprost wymienione w ustawie, to należy przyjąć, iż jeżeli przedsiębiorca posługuje się faxem lub pocztą elektroniczną, to powinien podać dane do kontaktu w ten sposób.

- łącznej cenie lub wynagrodzeniu za świadczenie wraz z podatkami. W miejscach sprzedaży detalicznej i świadczenia usług uwidacznia się ceny jednostkowe towarów i usług w sposób zapewniający prostą i niebudzącą wątpliwości informację o ich wysokości. Przy oznaczaniu ceny należy pamiętać, iż musi to być cena aktualna w momencie oferowania towaru do sprzedaży.

W odniesieniu do wynagrodzenia za usługi należy wyraźnie wskazać rodzaj o zakres usługi (dotyczy to także wynagrodzenia kosztorysowego). Wynagrodzenie takie może być określone za pomocą stawek godzinowych, stawek procentowych, cen za kilometr i innych stawek przeliczeniowych, przy czym konieczne jest określenie podstaw ich obliczenia.

Przedsiębiorca powinien poinformować konsumenta o wszystkich kosztach, jakie wynikają z zawarcia umowy, w tym kosztach przewozu towaru lub jego przesłania za pomocą doręczyciela (poczta, kurier).

W przypadku umów bezterminowych (np. umowa najmu) przedsiębiorca powinien podać konsumentowi obok stawki czynszu również informacje o innych opłatach obciążających najemcę, np. za wywóz śmieci, dostarczanie wody, odprowadzanie ścieków, czy też kosztu konserwacji domofonu.

- sposobie i terminie spełnienia świadczenia przez przedsiębiorcę. Przedsiębiorca ma obowiązek określić sposób spełnienia świadczenia (np. czy nastąpi to jednorazowo czy w częściach).

Dodatkowo, przedsiębiorca powinien oznaczyć termin, w którym nastąpi spełnienie świadczenia. Może to być oznaczenie konkretnej daty (np. 12 maja 2015 roku), okresu (np. 2 tygodnie od zawarcia umowy) lub wskazanie zdarzenia, do czasu którego świadczenie powinno zostać spełnione (np. do Świąt Wielkanocnych 2015 roku).

- procedurze rozpatrywania reklamacji. Przedsiębiorca ma obowiązek poinformowania o przebiegu postępowania reklamacyjnego. Przykładowo: w jaki sposób ma nastąpić odesłanie towaru, formy kontaktu z przedsiębiorcą w przypadku reklamacji. Należy przy tym pamiętać, że przedsiębiorca nie może oznaczyć innego terminu reklamacji niż wynikający z przepisów.

- przewidzianej przez prawo odpowiedzialności przedsiębiorcy za jakość świadczenia. Przedsiębiorca powinien poinformować konsumenta o swojej odpowiedzialności za wady towaru. Przedsiębiorca może w tym zakresie wymienić przysługujące konsumentowi uprawnienia lub odesłać do regulacji wynikających z kodeksu cywilnego („XXX odpowiada za wady sprzedanego towaru na zasadach określonych w kodeksie cywilnym”).

- treści usług posprzedażnych. Jeżeli przedsiębiorca oferuje jakieś usługi po sprzedaży, przykładowo związane z serwisem urządzenia, powinien od razu poinformować o tym konsumenta.

- treści gwarancji. Jeżeli przedsiębiorca zamierza udzielić gwarancji jakości powinien poinformować konsumenta o obowiązkach gwaranta, uprawnieniach konsumenta, okresie gwarancji, terytorialnym zakresie gwarancji oraz o punktach wykonujących obowiązki gwaranta (np. naprawę).

- czasie trwania umowy. Obowiązek ten dotyczy w szczególności umów, których przedmiotem jest świadczenie o charakterze ciągłym (np. najem) czy też świadczenie usług. Czas trwania umowy może być oznaczony datą (np. od 1 stycznia 2015 roku do 5 maja 2015 roku) lub okresem trwania umowy (np. 3 miesiące od zawarcia umowy).

- o sposobie i przesłankach wypowiedzenia umowy. Obowiązek ten dotyczy umów zawieranych na czas nieoznaczony lub ulegających automatycznemu przedłużeniu. Sposobem wypowiedzenia umowy może być wypowiedzenie pisemne, ustne, mailowe itp. Dodatkowo konieczne jest wskazanie okoliczności, w których można złożyć takie wypowiedzenie (np. utrata zaufania, trudna sytuacja finansowa).

- funkcjonalności treści cyfrowych oraz mających zastosowanie technicznych środkach ich ochrony. Przedsiębiorca zawierający umowy dotyczące treści cyfrowych powinien poinformować konsumenta o ich funkcjach (np. towar xyz jest plikiem muzycznym, o formacie xyz, długość nagrania xyzt, itp.).  Przedsiębiorca powinien wskazać oprogramowanie umożliwiające odtworzenie pliku.

Dodatkowo należy poinformować konsumenta o ograniczeniach wynikających z przeciwdziałania używaniu danych w formacie elektronicznym w sposób sprzeczny z wolą ich wydawcy, które mogą uniemożliwiać odtworzenie plików np. w zależności od położenia geograficznego.

- mających znaczenie interoperacyjnościach treści cyfrowych ze sprzętem komputerowym i oprogramowaniem. Przedsiębiorca powinien poinformować o wymogach i wpływie jaki treści cyfrowe mogą mieć na jego urządzenie elektroniczne, jeśli jest to istotne ze względu na sposób funkcjonowania sprzętu albo samej treści cyfrowej.

Art. 8  Najpóźniej w chwili wyrażenia przez konsumenta woli związania się umową przedsiębiorca ma obowiązek poinformować konsumenta, o ile informacje te nie wynikają już z okoliczności, w sposób jasny i zrozumiały o:

1) głównych cechach świadczenia, z uwzględnieniem przedmiotu świadczenia oraz sposobu porozumiewania się z konsumentem;

2) swoich danych identyfikujących, w szczególności o firmie, organie, który zarejestrował działalność gospodarczą, i numerze, pod którym został zarejestrowany, adresie, pod którym prowadzi przedsiębiorstwo, i numerze telefonu przedsiębiorstwa;

3) łącznej cenie lub wynagrodzeniu za świadczenie wraz z podatkami, a gdy charakter przedmiotu świadczenia nie pozwala, rozsądnie oceniając, na wcześniejsze obliczenie ich wysokości – sposobie, w jaki będą one obliczane, a także opłatach za dostarczenie, usługi pocztowe oraz jakichkolwiek innych kosztach, a gdy nie można ustalić wysokości tych opłat – o obowiązku ich uiszczenia; w razie zawarcia umowy na czas nieoznaczony lub umowy obejmującej prenumeratę przedsiębiorca ma obowiązek podania łącznej ceny lub wynagrodzenia obejmującego wszystkie płatności za okres rozliczeniowy, a także wszystkich kosztów, które konsument jest zobowiązany ponieść;

4) sposobie i terminie spełnienia świadczenia przez przedsiębiorcę oraz stosowanej przez przedsiębiorcę procedurze rozpatrywania reklamacji;

5) przewidzianej przez prawo odpowiedzialności przedsiębiorcy za jakość świadczenia;

6) treści usług posprzedażnych i gwarancji;

7) czasie trwania umowy lub – gdy umowa zawarta jest na czas nieoznaczony lub ma ulegać automatycznemu przedłużeniu – o sposobie i przesłankach wypowiedzenia umowy;

8) funkcjonalności treści cyfrowych oraz mających zastosowanie technicznych środkach ich ochrony;

9) mających znaczenie interoperacyjnościach treści cyfrowych ze sprzętem komputerowym i oprogramowaniem.

Przekazanie wskazanych powyżej informacji stanowi podstawowy obowiązek przedsiębiorcy wynikający z nowej ustawy o prawach konsumenta. Ponadto przedsiębiorca powinien pamiętać również o poinformowaniu konsumenta o wszelkich dodatkowych płatnościach i uzyskać jego wyraźną zgodę na obciążenie go tymi płatnościami. Konsekwencją założenia istnienia tej zgody poprzez stosowanie domyślnych opcji jest uprawnienie konsumenta do żądania zwrotu opłat dodatkowych.

Art. 10

  1. Najpóźniej w chwili wyrażenia przez konsumenta woli związania się umową przedsiębiorca ma obowiązek uzyskać wyraźną zgodę konsumenta na każdą dodatkową płatność wykraczającą poza uzgodnione wynagrodzenie za główne obowiązki umowne przedsiębiorcy.
  2. Jeżeli przedsiębiorca nie otrzymał wyraźnej zgody konsumenta, lecz założył jej istnienie przez zastosowanie domyślnych opcji, które konsument musi odrzucić w celu uniknięcia dodatkowej płatności, konsument ma prawo do zwrotu uiszczonej płatności dodatkowej.

Już teraz zapraszam do zapoznania się z wpisami dotyczącymi obowiązków przedsiębiorców wobec konsumentów w przypadku umów zawieranych na odległość i poza lokalem przedsiębiorstwa, które pojawią się wkrótce.

 

Stan prawny: 18 kwietnia 2015  roku

Źródła:

Ustawa z dnia 30 maja 2014 roku o prawach konsumenta (Dz. U. z 2014 roku, poz. 827)

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *