Czas na StartUp!

Prowadzisz własny biznes i potrzebujesz jednoznacznych odpowiedzi? Zapraszamy do lektury bloga i kontaktu z nami!

Autorskie prawa majątkowe, czyli co wolno twórcy cz.2

Expenses

Prawo twórcy do rozporządzania utworem i do czerpania z niego korzyści majątkowych wynika bezpośrednio z autorskich praw majątkowych. To one są źródłem wymiernych zysków i one stanowią często źródło twardych negocjacji przed zawarciem umowy obejmującej prawa do utworu. Co dokładnie składa się na autorskie prawa majątkowe i co wolno twórcy, który je posiada? O tym poniżej.

Charakter autorskich praw majątkowych

Zgodnie z treścią art. 17 ustawy z dnia 4 lutego 1994r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jedn. Dz. U. z 2006r. Nr 90, poz. 631 z późn. zm.) twórcy przysługuje wyłączne prawo do korzystania z utworu i rozporządzania nim na wszystkich polach eksploatacji oraz do wynagrodzenia za korzystanie z utworu. Istota rzeczy sprowadza się więc do monopolu przyznanego twórcy w decydowaniu o udostępnianiu swojego utworu i do czerpania korzyści z tego tytułu.

Co kluczowe, autorskie prawa majątkowe są zbywalne, mogą być przedmiotem obrotu gospodarczego i podlegają dziedziczeniu (zarówno w drodze dziedziczenia ustawowego, jak i testamentowego).

Korzystanie i rozporządzanie, czyli co?

Twórca może swobodnie dysponować stworzonym przez siebie utworem, może także go sprzedać oddać w najem, czy użyczenie. Wśród jego uprawnień znajduje się także wprowadzanie do obrotu, zwielokrotnianie utworu, czy udostępnianie go osobom trzecim. Co istotne, w ramach rozporządzania utworem twórca może zawierać umowy skutkujące przeniesieniem autorskich praw majątkowych na inny podmiot, czy udzieleniem licencji, uprawniającej osobę trzecią do korzystania z utworu w sposób określony w umowie. Oczywiście, twórca posiada przy tym prawo do wynagrodzenia – nieodpłatne przeniesienie praw autorskich lub udzielenie licencji wymaga bowiem odrębnego, wyraźnego wskazania w umowie.

Pola eksploatacji

Z treści przywołanego wyżej przepisu wynika, że uprawnienia twórcy rozciągają się na wszystkie pola eksploatacji. Pole eksploatacji to nic innego, jak wyraźnie odrębna forma, czy też sposób korzystania z utworu. Dla jej określenia istotne znaczenie posiada samodzielność ekonomiczna i możliwość wyraźnego wyodrębnienia w obrocie. Art. 50 pr. aut. zawiera przykładowy katalog pól eksploatacji. I tak, są nimi w szczególności:

1)   w zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy utworu, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową;

2)   w zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami, na których utwór utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy;

3)   w zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym.

Brzmi zbyt prawniczo? W praktyce niekoniecznie.

Określenie pola eksploatacji np. w przypadku publikacji książki to nic innego jak wytwarzanie egzemplarzy utworu techniką drukarską, sprzedaż płyt z muzyką filmową to wprowadzenie do obrotu egzemplarzy, na których utwór utrwalono, a w przypadku zamieszczenia artykułu na portalu internetowym – publiczne udostępnienie utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym.

Pamiętać należy, że zarówno umowa o przeniesienie autorskich praw majątkowych, jak i umowa licencyjna wymagają precyzyjnego określenia pól eksploatacji. Nie jest bowiem możliwe skuteczne przeniesienie praw autorskich, ani udzielenie licencji z generalnym wskazaniem, że dotyczy ona na wszystkich możliwych pól eksploatacji.

Czas trwania autorskich praw majątkowych

Autorskie prawa majątkowe trwają przez 70 lat od śmierci twórcy, zaś w przypadku utworów współautorskich przez 70 lat od śmierci współtwórcy, który przeżył pozostałych. Jeżeli twórca utworu nie jest znany czas ten liczony jest od pierwszego rozpowszechnienia utworu, za wyjątkiem sytuacji, gdy pseudonim lub oznaczenie twórcy nie pozostawia wątpliwości, co do jego tożsamości. W sytuacji, gdy z mocy ustawy autorskie prawa majątkowe nie przysługują twórcy, a innemu podmiotowi wówczas czas liczony jest od daty rozpowszechnienia utworu, albo od jego ustalenia – w sytuacji, gdy do rozpowszechnienia nie doszło. Sytuacja komplikuję się w przypadku utworów audiowizualnych – tu czas liczymy od śmierci ostatniej ze wskazanych przez ustawodawcę osób: głównego reżysera, autora scenariusza, autora dialogów, kompozytora muzyki skomponowanej do tegoż utworu.

Przy liczeniu terminu warto pamiętać, że czas ten liczy się latach pełnych po roku, w którym nastąpiło zdarzenie uzasadniające bieg terminu. Co ciekawe, w przypadku, gdy dane dzieło rozpowszechniono w częściach, odcinkach lub fragmentach – bieg terminu liczymy osobno dla każdej z tych części.

Zainteresowanych autorskimi prawami osobistymi odsyłam do postu, który już kiedyś pojawił się na blogu, a dostępny jest tutaj.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *