Czas na StartUp!

Prowadzisz własny biznes i potrzebujesz jednoznacznych odpowiedzi? Zapraszamy do lektury bloga i kontaktu z nami!

Arbitraż – czy warto z niego korzystać?

kaboompics.com_Working in a group

 

Jakiś czas temu poruszałyśmy kwestię, co zrobić, gdy kontrahent zalega z płatnością, a wezwanie do zapłaty nie przynosi efektów (możecie o tym poczytać tutaj, tutaj i tutaj). Najbardziej powszechną drogą jest, wskazane w naszych wcześniejszych wpisach, wystąpienie z odpowiednim powództwem do sądu powszechnego. Dzisiaj to zagadnienie przedstawimy z nieco innej perspektywy.

Postępowanie arbitrażowe, zwane również postępowaniem polubownym, jest jedną z metod alternatywnego rozwiązywania sporów (tzw. ADR). Na czym ono polega i czy warto z niego skorzystać?

 

Zapis na sąd polubowny

Już na wstępie należy wskazać, iż nie każda sprawa będzie mogła trafić przed sąd arbitrażowy. Zgodnie z przepisami poddanie sporu pod rozstrzygnięcie sądu polubownego wymaga umowy stron. W umowie tej należy wskazać przedmiot sporu lub stosunek prawny, z którego spór wyniknął lub może wyniknąć. Jest to tzw. zapis na sąd polubowny.

Warto również wyjaśnić, iż rolę wcześniej wskazanej umowy może pełnić po prostu odpowiednie postanowienie w zawieranej przez strony głównej umowie (tzw. klauzula arbitrażowa). Zawarcie umowy o arbitraż po zaistnieniu sporu jest dopuszczalne, choć w praktyce rzadko stosowane.

Przykład:

„Wszelkie spory wynikające z niniejszej umowy lub pozostające w związku z nią będą rozstrzygane przez Sąd Arbitrażowy XYZ na podstawie Regulaminu tego Sądu, obowiązującego w dniu wszczęcia postępowania, przez arbitra lub arbitrów powołanych zgodnie z tym Regulaminem.”

 

Sąd arbitrażowy

Strony mogą umówić się na oddanie sporu do stałego sądu polubownego lub sądu powołanego specjalnie do rozpoznania sprawy (tzw. sąd ad hoc). Wśród stałych sądów arbitrażowych można wskazać m.in.:

- Sąd Arbitrażowy przy Krajowej Izbie Gospodarczej w Warszawie,

- Krajowy Sąd Arbitrażowy w Warszawie;

- Sąd Arbitrażowy przy Konfederacji Lewiatan;

- Stały Sąd Polubowny przy Izbie Przemysłowo-Handlowej w Krakowie;

- Sąd Arbitrażowy w Rzeczypospolitej Polskiej z siedzibą w Tarnowie.

 

Wybór arbitra

Strony w zawieranej umowie o arbitraż mogą określić liczbę sędziów sądu polubownego – są to tzw. arbitrzy. Istotną różnicą w stosunku do sądów powszechnych jest to, że od arbitra nie wymaga się nawet skończenia studiów prawniczych. Zgodnie z przepisami arbitrem może być osoba fizyczna bez względu na obywatelstwo, mająca pełną zdolność do czynności prawnych. Co więcej, arbitrem nie może być nawet sędzia państwowych, chyba że pozostaje w stanie spoczynku. Kim więc najczęściej są arbitrzy? Są to osoby z wykształceniem prawniczym (mimo że nie jest wymagane) mające bogate doświadczenie w biznesie.

W postępowaniu arbitrażowym strony mają wpływ nie tylko na liczbę arbitrów, ale także na ich wybór. Umowa może przewidywać sposób powołania arbitrów, a w przypadku braku takiego uzgodnienia stosuje się następujące reguły:

 jeżeli sprawa ma być rozpoznawana przez sąd polubowny składający się z nieparzystej liczby arbitrów, każda ze stron powołuje równą liczbę arbitrów, a następnie arbitrzy powołują arbitra przewodniczącego; jeżeli strona nie powoła arbitra lub arbitrów w terminie miesiąca od dnia otrzymania żądania drugiej strony, aby to uczyniła, lub jeżeli arbitrzy powołani przez strony nie powołali arbitra przewodniczącego w terminie miesiąca od dnia ich powołania, arbitra lub arbitrów lub arbitra przewodniczącego powołuje sąd na wniosek którejkolwiek ze stron;

-  jeżeli sprawa ma być rozpoznawana przez jednego arbitra, a w terminie miesiąca od dnia, w którym jedna ze stron zwróciła się o wspólne powołanie arbitra, strony tego nie uczyniły, arbitra powołuje sąd na wniosek którejkolwiek ze stron;

- jeżeli sprawa ma być rozpoznawana przez sąd polubowny składający się z parzystej liczby arbitrów, każda ze stron powołuje równą liczbę arbitrów, a arbitrzy wybierają ze swego grona przewodniczącego; jeżeli strona nie powoła arbitra lub arbitrów w terminie miesiąca od dnia otrzymania żądania drugiej strony, aby to uczyniła, lub jeżeli arbitrzy powołani przez strony nie wybrali arbitra przewodniczącego w terminie miesiąca od dnia ich powołania, arbitra lub arbitrów lub arbitra przewodniczącego powołuje sąd na wniosek którejkolwiek ze stron.

 

Koszty postępowania arbitrażowego

Wśród zalet postępowania arbitrażowego wymienia się jego niższe koszty w porównaniu do postępowania przed sądem powszechnym. Jak w rzeczywistości one wyglądają? Przy wniesieniu sprawy do sądu powszechnego należy uiścić opłatę sądową, która w sprawach o prawa majątkowe wynosi 5% wartości przedmiotu sporu, czyli kwoty, którą dochodzimy przed sądem. W przypadku, gdy sprawa podlega rozpoznaniu w postępowaniu nakazowym opłata ulega zmniejszeniu i wnosi ¼ opłaty podstawowej.

W postępowaniu arbitrażowym należy uiścić opłatę arbitrażową i opłatę administracyjną (w różnych sądach arbitrażowych nazwy opłat mogą się nieco różnić). Dodatkowo należy zwrócić uwagę, iż opłata arbitrażowa jest zależna od liczby arbitrów rozpoznających sprawę.

Przykład:

Poniżej przedstawiono symulację opłat dla postępowania sądowego i arbitrażowego, które miałoby toczyć się przed Sądem Arbitrażowym przy Konfederacji Lewiatan.

I. Wartość przedmiotu sporu: 10.000,00-zł

Postępowanie sądowe – 500,00-zł, w tym:

Opłata sądowa: 500,00-zł

Postępowanie arbitrażowe (1 arbiter) – 1.722,00-zł, w tym:

Opłata arbitrażowa: 1107,00-zł

Opłata administracyjna: 615,00-zł

II. Wartość przedmiotu sporu: 1.000.000,00-zł

Postępowanie sądowe – 50.000,00-zł, w tym:

Opłata sądowa: 50.000,00-zł

Postępowanie arbitrażowe (1 arbiter) – 41.647,80-zł, w tym:

Opłata arbitrażowa: 39.187,80-zł

Opłata administracyjna: 2.460,00-zł

 

Poufność

Istotą postępowania arbitrażowego jest jego poufność. Dla stron cecha ta może mieć olbrzymie znaczenie w szczególności z uwagi na fakt, że w trakcie postępowania będą ujawniane informacje, które stanowią tajemnicę handlową. Jakkolwiek w trakcie postępowania sądowego dostęp do akt zapewniony jest wyłącznie dla stron postępowania, to rozprawy pozostają jawne i wstęp na nie ma w zasadzie każda pełnoletnia osoba. Z tego względu korzystną alternatywą może być skorzystanie z metod alternatywnego rozwiązywania sporów.

 

Czas

Średni czas trwania sprawy sądowej to ok. 2 lata. Podobne sprawy w Sądzie Arbitrażowym przy Konfederacji Lewiatan rozpatrywane są w terminie 4,5 miesiąca. Dodatkowo już na wstępnych rozprawach strony wraz z arbitrem planują cały przebieg postępowania, co eliminuje niepewność i długotrwałe oczekiwanie na rozstrzygnięcie. Wyrok zapadły przed sądem polubownym staje się, podobnie jak wyrok sądu powszechnego, tytułem wykonawczym po nadaniu mu klauzuli wykonalności.

Należy przy tym zaznaczyć, iż niezależnie od możliwości egzekucji na podstawie tak wydanego wyroku sądu arbitrażowego, postępowanie w tej sprawie może toczyć się w dalszym ciągu wobec wniesienia skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego.

 

Czy warto korzystać z postępowania polubownego? Na to pytanie każdy musi odpowiedzieć sobie sam. Niewątpliwie arbitraż ma wiele zalet, które mogą być istotne z punktu widzenia określonego podmiotu, jednak nie jest wolny również od wad. A wy, zdecydowalibyście się na postępowanie arbitrażowe?

 

Stan prawny: 27 września 2015 roku

Ustawa z dnia 17 listopada 1964 roku Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2014 roku, poz. 101 ze zm.)

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *