Czas na StartUp!

Prowadzisz własny biznes i potrzebujesz jednoznacznych odpowiedzi? Zapraszamy do lektury bloga i kontaktu z nami!

4 sytuacje, w których zawierana jest umowa poza lokalem przedsiębiorstwa

Przedsiębiorca podpisując umowę z kontrahentem ma znaczną dowolność w kształtowaniu jej treści i sposobu zawarcia. Umowa może być przykładowo zawarta w biurze u przedsiębiorcy, elektronicznie czy  u kontrahenta. Prawo zwraca szczególną uwagę na przypadki, gdy stroną umowy zawieranej z przedsiębiorcą jest konsument, czyli osoba fizyczna dokonująca z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową (definicja ta została rozwinięta we wpisie z dnia 9 kwietnia 2015 r. – Przedsiębiorco! Pamiętaj o prawach konsumenta! – czyli kto powinien pamiętać o ustawie o prawach konsumenta).

Przepisy przewidują możliwość zawarcia umowy w sposób tradycyjny (w lokalu przedsiębiorcy), poza lokalem przedsiębiorstwa i na odległość. Ustalenie rodzaju zawieranej umowy jest niezwykle istotne – kwestia ta niesie za sobą różnorodne obowiązki przedsiębiorcy wobec konsumentów.

 

Lokal przedsiębiorstwa

Na początek warto ustalić, czym w ogóle jest lokal przedsiębiorstwa, w którym przedsiębiorca może zawierać umowy. Pojęcie to zostało zdefiniowane w art. 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 maja 2014 roku o prawach konsumenta. Zgodnie z tym przepisem lokalem przedsiębiorstwa jest:

  • miejsce prowadzenia działalności będące nieruchomością albo częścią nieruchomości, w którym przedsiębiorca prowadzi działalność na stałe,
  • miejsce prowadzenia działalności będące rzeczą ruchomą, w którym przedsiębiorca prowadzi działalność zwyczajowo albo na stałe.

Pojęcie nieruchomości raczej nie powinno budzić wątpliwości – jest to część powierzchni ziemskiej (gruntu), a także budynki trwale z gruntem związane, o ile na mocy przepisów szczególnych stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności. Dla ustalenia, że dana nieruchomość stanowi lokal przedsiębiorstwa nie ma znaczenia tytuł prawny, jakim dysponuje przedsiębiorca. Może być właścicielem, najemcą czy posiadać lokal bez jakiegokolwiek tytułu prawnego.

Za lokal przedsiębiorstwa może być uznana również część nieruchomości w zakresie wykorzystywanym przez przedsiębiorcę. Innymi słowy, jeżeli przedsiębiorca wykorzystuje wyłącznie część nieruchomości (np. z umowy najmu wynika, iż przedsiębiorcy przysługuje jedno pomieszczenie) to tylko w tym zakresie można mówić o lokalu przedsiębiorstwa.

Lokal przedsiębiorstwa nie jest pojęciem tożsamym z siedzibą czy adresem prowadzenia działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę zgłoszonym do ewidencji i rejestrów.  Będziemy  mieli z nim do czynienia w każdym miejscu, w którym prowadzona jest obsługa klienta detalicznego.

Zaskakujące może być uznanie przez ustawodawcę za lokal przedsiębiorstwa rzeczy ruchomych, w których przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą zwyczajowo albo na stałe. Pod tym pojęciem należy jednak rozumieć takie rzeczy jak  stragan, stoisko w centrum handlowym, wózek z preclami, pojazd z fast foodami, stanowisko ulicznego portrecisty czy samochód ciężarowy, z którego odbywa się sprzedaż.

 

Poza lokalem przedsiębiorstwa

Skoro już wiemy, czym jest lokal przedsiębiorstwa, możemy przejść do ustalenia, w jakich sytuacjach zawierana umowa będzie umową zawartą poza lokalem przedsiębiorstwa.

Umowa jest zawarta poza lokalem przedsiębiorstwa (art. 2 pkt 2 ustawy o prawach konsumenta), jeżeli jest zawierana pomiędzy przedsiębiorcą i konsumentem:

  • przy jednoczesnej fizycznej obecności stron w miejscu, które nie jest lokalem przedsiębiorstwa danego przedsiębiorcy,
  • w wyniku przyjęcia oferty złożonej przez konsumenta przy jednoczesnej fizycznej obecności stron w miejscu, które nie jest lokalem przedsiębiorstwa danego przedsiębiorcy,
  • w lokalu przedsiębiorstwa danego przedsiębiorcy lub za pomocą środków porozumiewania się na odległość bezpośrednio po tym, jak nawiązano indywidualny i osobisty kontakt z konsumentem w miejscu, które nie jest lokalem przedsiębiorstwa danego przedsiębiorcy, przy jednoczesnej fizycznej obecności stron,
  • podczas wycieczki zorganizowanej przez przedsiębiorcę, której celem lub skutkiem jest promocja oraz zawieranie umów z konsumentami.

 

Obecność stron w miejscu niebędącym lokalem przedsiębiorstwa

Do zawarcia umowy poza lokalem przedsiębiorstwa konieczne jest spełnienie dwóch warunków:

  • strony muszą być fizycznie obecne w miejscu zawierania umowy, i
  • miejsce zawierania umowy nie może być lokalem przedsiębiorstwa.

Obecność fizyczną stron w jednym miejscu należy interpretować w kontekście geograficznym. Zawarcie umowy za pomocą środków technicznych zapewniających np. wideokonferencję, która umożliwia przekazywanie zarówno dźwięku, jak również obrazu, przy braku jednoczesnej obecności stron w tym samym miejscu geograficznym, powoduje, iż zawierana umowa ma cechy umowy zawartej na odległość a nie poza lokalem przedsiębiorstwa.

 

Przyjęcie oferty w miejscu niebędącym lokalem przedsiębiorstwa

Możliwa jest również sytuacja, w której przedsiębiorca oferuje konsumentowi zawarcie umowy  – przedstawia warunki umowy, udostępnia dokumenty itd., ale nie dochodzi od razu do zawarcia umowy. Taka oferta mogła być przekazana nawet w lokalu przedsiębiorstwa. Następnie przedsiębiorca spotyka się z konsumentem w miejscu niebędącym lokalem jego przedsiębiorstwa (np. w domu konsumenta), gdzie ostatecznie konsument przyjmuje ofertę zawarcia umowy.

 

Umowa po indywidualnym kontakcie

Z umową zawieraną na odległość będziemy mieli również do czynienia w sytuacji, gdy do zawarcia umowy dochodzi w lokalu przedsiębiorstwa danego przedsiębiorcy lub za pomocą środków porozumiewania się na odległość bezpośrednio po tym, jak nawiązano indywidualny i osobisty kontakt z konsumentem w miejscu, które nie jest lokalem przedsiębiorstwa danego przedsiębiorcy, przy jednoczesnej fizycznej obecności stron.

Upraszczając tą sytuację chronologia wydarzeń pozwalająca na uznanie umowy za zawartą poza lokalem przedsiębiorstwa wygląda następująco:

  • przedsiębiorca nawiązuje z konsumentem indywidualny kontakt (ważne jest to, że kontakt ten nawiązywany jest przy jednoczesnej fizycznej obecności stron w miejscu niebędącym lokalem przedsiębiorstwa),
  • bezpośrednio po tym konsument zawiera z przedsiębiorcą umowę.

Uwaga! Zawarta ostatecznie umowa może mieć miejsce w lokalu przedsiębiorstwa lub za pomocą środków porozumiewania się na odległość (Internet, telefon). Decydujące znaczenie ma tutaj przedstawienie oferty w miejscu niebędącym lokalem przedsiębiorstwa.

Ewentualne wątpliwości może budzić sformułowanie „bezpośrednio”. Należy je rozumieć z uwzględnieniem indywidualnej sytuacji, w jakiej jest zawierana umowa. Może to być kilka dni, ale okres ten może się wydłużyć.

 

Zorganizowana wycieczka promująca przedsiębiorcę

Umową zawieraną poza lokalem przedsiębiorstwa jest również umowa zwarta podczas wycieczki zorganizowanej przez przedsiębiorcę, której celem lub skutkiem jest promocja oraz zawieranie umów z konsumentami. Zwrócenia uwagi wymaga cel wycieczki przedsiębiorcy – musi nim być promocja oraz zawieranie umów z konsumentami. Jeżeli wycieczka miałaby inny cel, ale przy okazji zawarto umowę z konsumentem, należy rozważyć ustalenie przesłanek umowy zawartej poza lokalem przedsiębiorstwa na bazie wcześniej opisanych przypadków.

Często takie wycieczki organizowane są przez sprzedawców pościeli (np. wielbłądziej) czy garnków. Zdarzają się również wycieczki banków do szkół, szpitali itp. Jeżeli w ich ramach dojdzie do zawarcia umowy z konsumentem, będzie to umowa zawarta poza lokalem przedsiębiorstwa.

 

 

 

 

Stan prawny: 25 kwietnia 2015 r.

 

Źródła:

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 roku – Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2014, poz. 121 ze zm.);

Ustawa z dnia 30 maja 2014 roku o prawach konsumenta (Dz. U. z 2014 roku, poz. 827).

6 comments for “4 sytuacje, w których zawierana jest umowa poza lokalem przedsiębiorstwa

  1. Basia
    26 kwietnia 2015 at 9:25 am

    czy za lokal ruchomy można też uważać samochód zaadoptowany na biuro?
    http://tbilisi.all.biz/car-mobile-office-g5988#.VTyvK9Ltmko

  2. Joanna Panek
    26 kwietnia 2015 at 11:08 am

    Odpowiedź na pytanie jest zależna od okoliczności sprawy, co uniemożliwia dokonanie jednoznacznej oceny. Co do zasady jednak, jeżeli samochód będzie wykorzystywany w sposób stały bądź zwyczajowy do obsługi klientów może być uznany za lokal przedsiębiorstwa. Usytuowanie pojazdu w jednym miejscu, do którego klienci mogą przyjść, będzie wskazywało na wykorzystywanie go jako lokalu przedsiębiorstwa.

  3. greg
    18 października 2016 at 8:11 am

    Czy sprzedaż dokonana w samolocie może być uznana za sprzedaż poza lokalem przedsiębiorstwa?

    • 22 października 2016 at 9:31 am

      Tak może. Kwalifikacja zależna będzie jednak od konkretnej sytuacji. Za lokal przedsiębiorstwa może być uznane miejsce prowadzenia działalności będące rzeczą ruchomą (w tym wypadku samolot), w którym przedsiębiorca prowadzi działalność zwyczajowo albo na stałe.

  4. Monika
    6 lipca 2017 at 2:16 pm

    Czy zakup w (tego samego sklepu) namiocie przed sklepem stacjonarnym uznajemy jako poza lokalem?

    • 4 kwietnia 2018 at 8:19 pm

      To zależy od okoliczności danego przypadku – nie można odpowiedzieć na to pytanie bez szczegółowej znajomości stanu faktycznego.

Odpowiedz na „Joanna PanekAnuluj pisanie odpowiedzi

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *